Nazwa Szklarska Poręba funkcjonuje od 1946r, gdy została ustalona przez Instytut Śląski i ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Ziem Odzyskanych. Prawa miejskie zostały nadane w 1959 roku.

Historia miasta związana jest z rozwojem hutnictwa szkła na tych terenach, poszukiwaniem szlachetnych kamieni, a od połowy XIX w także z rozwojem turystyki. W XIIIw obszar dzisiejszej Szklarskiej Poręby został wykupiony przez zakon Joannitów, w celach m.in. poszukiwania złota. W połowie XIVw powstała pierwsza huta szkła. Późniejszym właścicielem była rodzina Schaffgotschów, która zainicjowała powstawanie kolejnych hut.

Na terenach Szklarskiej Poręby istniały idealne warunki do rozwoju hutnictwa - woda, lasy i kwarc. Z tym równierz wiązał się wyrąb lasów, który powodował "przemieszczanie się" hut, osad hutników i drwali, w głąb gór. Celem było poszukiwanie drewna do wytopu szkła. Wtedy też na szklarskich porębach tworzyły się osady partnerskie, dające początek dzisiejszemu miastu. W latach od 1575 do 1945 roku powstawały kolejne huty szkła: nad Czeską Strugą, w Białej Dolinie, w Osadzie Orle i Józefina, istniejąca do dziś pod nazwą Julia. Przez kilkaset lat hutnictwo było wiodącą dziedziną gospodarki w regionie.

Szklarska Poręba Dolna (zwana wówczas Starą Wsią) i okolice były również penetrowane przez poszukiwaczy skarbów przybyłych z zachodniej Europy - Walończyków. Oni to odkryli m.in złoto, kwarc, piryty czy ametysty. Pozostawili po sobie ślady w postaci sztolni, wyrobisk, szybów, a także tajemne znaki wyryte na skałach. Po Walończykach pozostały również Ksiegi Walońskie o ogromnej wartości historycznej. W Muzeum Ziemi i Muzeum Mineralogicznym możemy podziwiać zbiory kolekcjonerskie i piękne okazy skarbów naszych gór.

W roku 1578 na tereny Szklarskiej Poręby przybyli czescy protestanci, którzy stworzyli osadę Marysin. Wśród tych religijnych emigrantów była grupa laborantów, zajmujących się medycyną naturalną. To oni produkowali słynne ziołowe specyfiki.

Na przełomie XVII i XVIII w powtawały kolejne osiedla co doprowadziło do tego, że Szklarska Poręba stała sie jedną z najwiekszych wsi Sudeckich. Były m.in dwa kościoły, dwie huty, cztery szkoły. Główne źródło dochodu stanowiła praca w lesie, wytop szkła, uprawa ziemi czy pasterstwo. To właśnie budy pasterskie dały początek dzisiejszym schroniskom górskim.

Piękno i specyfika okolicy od zawsze przyciągały też artystów, malarzy, poetów czy pisarzy. To właśnie tu m.in. Gerhart Hauptmann ( laureat literackiej nagrody Nobla ) stworzył "Tkaczy".
W XIXw nastąpił intensywny rozwój turystyki. Turystów przyciągało piękno gór i okolicy, chęć wędrówek i obcowania z okoliczną przyrodą. Dużym przełomem był rok 1847 kiedy powstała droga z Piechowic do Harrachova i rok 1902 czyli oddanie linii kolejowej Jelenia Góra - Tanvald. Gdy w 1962r powstała kolej linowa Szrenica, Szklarska Poręba stała sie również i jest do dziś, znanym centrum sportów zimowych.